Szmaciany biznes - oszustwo czy przysługa?
- To oszustwo. Myślałam, że pomagam potrzebującym. Nie przypuszczałam, że moje rzeczy trafią do lumpeksu – mówi Maria, która niedawno wrzuciła do metalowych pojemników dwa worki używanych ubrań. - Nie dramatyzujmy – mówi z kolei Jolanta. - Wolę oddać niż gromadzić w piwnicy. Nie mam komu przekazać, a na śmietnik trochę żal – dodaje.
Nie ma chyba miasta w Polsce, w którym nie znajduje się choćby jeden piaskowo-żółty kontener na używaną odzież. Kilka lat temu widniało na nich logo PCK, więc wszyscy z góry założyli, że wszystko trafi stamtąd do potrzebujących. Tak nie było, i nadal nie jest. Droga, jaką przebywa odzieżowy asortyment jest od wielu lat niezmienna. Używane rzeczy trafiają do gigantycznej sortowni. Najlepsze ubrania jadą do second-handów, trochę za granicę, część do krajów Trzeciego Świata. Resztki idą do recyklingu.
Firma, w tym przypadku Wtórpol ze Skarżyska-Kamiennej, pionier w branży przetwarzania używanej odzieży, w zamian za użyczenie logo PCK, uiszczała tej organizacji odpowiednią opłatę. Ponad 2 mln zł rocznie. Obie strony były zadowolone.
Jednak prawdziwa burza medialna rozpętała się dopiero wtedy, gdy z kontenerów zniknęło logo PCK, a firmę posądzono o niepłacenie za ustawione w miastach kontenery. - Jak to właściwie jest? Wrzucając odzież do kontenerów pomagamy komuś, czy nie? - pytali mieszkańcy miast i miasteczek. I pytania te zadają do dziś.
Jeden się cieszy, drugi obraża
Społeczeństwo podzieliło się wówczas na trzy grupy – na tych, którzy uznali, że to oszustwo i przestali wyrzucać do kontenerów ubrania, na tych, którym było i jest wszystko jedno, gdzie zużyte rzeczy trafiają, byleby tylko nie zalegały w szafach i domowych piwnicach oraz tych, których do dziś nie interesuje kwestia kontenerów. Używane ubrania osobiście oddają potrzebującym lub po prostu zostawiają na śmietniku.
- Jakiś czas temu wrzuciłam do kontenera ubrania, a potem żałowałam. Ktoś mi powiedział, że odzież ta ląduje potem w lumpeksach i ktoś zarabia mnóstwo kasy na naszej naiwności oraz dobrym sercu – mówi Maria Bielak z małego miasteczka niedaleko Wrocławia.
W podobnym tonie wypowiada się Zofia Kamola. - Bardzo nieładne postępowanie – twierdzi. - Jak można tak wprowadzać ludzi w błąd? My dajemy coś z serca, a ktoś to bierze i sprzedaje. I na dodatek chyba podszywa się pod jakąś organizację charytatywną, tak? - dopytuje, nie do końca rozumiejąc reguły zbiórki odzieży.
Innego zdania jest Jolanta Jaworska. - Kiedyś zadzwoniłam do PCK z pytaniem, czy chcą używane ubrania. Powiedzieli, że nie, bo nie mają miejsca, transportu, ludzi itp. Okazało się, że woleliby inną formę pomocy – podkreśla. - Miałam więc do wyboru: albo komuś to oddać, albo sprzedać na aukcji. Ani na jedno, ani na drugie nie miałam czasu, więc wyrzuciłam do kontenera. Nie interesuje mnie, co się z tym stanie. Przynajmniej nie zalega w moich szafach – dodaje.
Według Joanny Konopackiej najważniejsze, że takie rzeczy nie trafiają na wysypisko. - W domach wielu z nas zaczyna segregować i rośnie w nas świadomość proekologiczna. Cieszę się, że takie rzeczy nie trafiają na wysypisko, że nie są mieszane z obierkami od ziemniaków czy innymi odpadami. Nie wyobrażam sobie tej góry odzieżowych odpadów na śmietniskach i wysypiskach po wiosennych porządkach. To byłby dramat dla środowiska– reasumuje.
Czerwony krzyż jak magnes
Specjalista od marketingu i PR Janusz Zaborski uważa, że każda firma szuka sposobu na wypromowanie swojej marki. - Współpraca firmy Wtórpol z instytucją charytatywną nie jest czymś ani nowym, ani dziwnym. Na zachodzie takie kontenerowe zbiórki są normą i nikt nie robi z tego afery – mówi. – Wiele osób jest oburzonych tym, że firma zbiera używane rzeczy i je przerabia, mniej zaś tym, że sprzedawane w sklepach szynki są nasączane wodą, że w parówkach znajdują się same śmieci, w jogurtach mamy udawane owoce, a w sokach dziwne substancje. Czy to nie jest gorsze? – pyta.
Przyznać jednak należy, że właśnie PCK-owskie logo stało się wabikiem, dzięki któremu kontenery pękały w szwach. - Wiele osób mogło poczuć się oszukanych, może nawet wykorzystanych. To mogło pozostawić w nich jakiś niesmak i znieczulić do pomocy potrzebującym w przyszłości – zaznacza psycholog Dagmara Piotrowiak.
Co na to wszystko PCK? - Dwuletnia współpraca zakończyła się w 2008 r. w okresie trudności ekonomicznych, które dotknęły cały rynek, w tym branżę recyklingową i uniemożliwiły firmie Wtórpol dalsze opłacanie licencji na wykorzystanie znaku PCK na pojemnikach. Polski Czerwony Krzyż podszedł do tej decyzji ze zrozumieniem i pozostał z firmą w dobrych relacjach. - W ostatnich latach realizowaliśmy wspólnie inne projekty, na przykład program przekazywania sprzętu osobom niepełnosprawnym, zaś Wtórpol wspierał wybrane oddziały, przekazując darowizny – wyjaśnia Andrzej Antoń, kierownik administracji BZG PCK. Nie ukrywa jednak, że pieniądze, jakie otrzymywali od firmy bardzo się przydawały, a ich brak organizacja dość mocno odczuła.
Rozstanie z PCK nie spowodowało, że firma zupełnie wycofała się z pomocy potrzebującym. Jak nas poinformowała Jolanta Czyżewska z działu PR Wtórpolu, od początku działalności, czyli od 1992 roku firma na cele charytatywne przekazała ponad 20 mln zł, wspierając zarówno osoby fizyczne, jak też instytucje.
Dwa lata temu właściciel firmy Lech Wojteczek założył Fundację Eco Textil „Od was dla was”. Logo tej właśnie fundacji znajduje się obecnie na kontenerach firmy. Do tej pory na pomoc dzieciom niepełnosprawnym (turnusy, rehabilitację, zakup sprzętu i darowizny) fundacja przeznaczyła łącznie ponad 1 100 000 zł. W październiku 2013 roku rozpoczęła z kolei realizację programu „Rower dla niepełnosprawnego”. Do tej pory przekazała ponad 476 jednośladów.
Batalia o używaną odzież
Od wielu lat branża odzieży używanej rozwija się bardzo intensywnie. Krajowa Izba Gospodarki Tekstylnych Surowców Wtórnych trzy lata temu oszacowała liczbę polskich lumpeksów na 24 tys. W samym tylko 2010 r. powstało ponad 3 tys. second-handów. Natomiast udział w rynku stanowi ok. 6,5 proc. wszystkich sklepów detalicznych. Szacuje się, że rynek ten wart jest blisko 100 mln zł miesięcznie. To bardzo dużo. Dlatego też nie brakuje naśladowców Wtórpolu. Kontenery w miastach rosną jak grzyby po deszczu. Jedne oklejone hasłami, inne logo różnych fundacji, jeszcze inne przemalowały kosze na inne kolory.
Nieliczne zajmują się recyklingiem. Większość jedynie handlem. Wtórpol postawił na jedno i drugie. Dziś ma jedną z największych sortowni używanej odzieży na świecie. To właśnie tam trafia odzież z kontenerów. Rocznie blisko 35 mln ton. Najlepsze ubrania idą do sprzedaży, również za granicę, część nadającej się do noszenia odzieży wysyłana jest do krajów Trzeciego Świata. Z rzeczy, które nie nadają się do użytku produkowane jest czyściwo.
- Nasi zagraniczni kontrahenci kupowaną od nas używaną odzież sprzedają lub przetwarzają (np. w Indiach stare swetry służą jako surowiec do wytwarzania dywanów). W 2013 roku wyeksportowaliśmy ogółem 26 mln 412 tys. kg tekstyliów – wyjaśnia Jolanta Czyżewska z Wtórpolu. Firma nie ukrywa także, że ma około 70 swoich sklepów, głównie na terenie południowo – wschodniej Polski, w których sprzedaje wysortowaną odzież.
Czy wszystkim podoba się taka działalność? Nie. Jednak są tacy, którym taki sposób zbierania przypadł do gustu. Prawda jest taka, że wrzucając zużyte ubrania do kontenerów – czy to Wtórpolu, czy innej firmy - nie mamy znaczącego wpływu na los biednych i potrzebujących. Przyczyniamy się za to do zysków przedsiębiorstwa, co wielu osobom może się nie podobać.
Jest jednak i druga strona medalu – bez względu na to, do jakiego pojemnika taką odzież wrzucimy, chronimy środowisko. Recykling bowiem jest najbardziej efektywnym sposobem utylizacji odpadów. - Jeśli ktoś bardzo nie chce oddać odzieży, lub ma wątpliwości, niech sam spróbuje poszukać potrzebujących i osobiście wręczyć im rzeczy. Mamy wybór. Nikt nam nie przystawia pistoletu do głowy i nie każe zapełniać kontenerów należących do prywatnej firmy. Tylko, na Boga, nie wrzucajmy używanych ubrań do śmietników – apeluje miłośniczka proekologicznego stylu życia, Joanna Konopacka.
źródło:
http://biznes.onet.pl/szmaciany-biznes- ... news-detal
