Bezdzietne czyli niekompletne? Kobiety mówią: dość
To on każe nam myśleć, że to zwykłe egoistki, życzyć im, by pożałowały swoich wyborów, zaleca patrzeć na nie z politowaniem. Kiedy wiemy, że dzieci nie mają, bo nie mogą, domaga się łamania nad nimi rąk. W końcu ich życie jest zupełnie jałowe. Cokolwiek zrobią – nie ma to już większego znaczenia. I tak odejdą zgorzkniałe i żałosne. Tak podpowiada stereotyp. A jakie jest życie?
Soczewki
"Miniony miesiąc w szczególny sposób uświadomił mi, że stan cywilny i status macierzyński kobiety determinują to, jak ją oceniamy. Już sama ilość środków przeznaczanych obecnie przez prasę na to, żeby odkryć czy jestem w ciąży (po raz milionowy – ale kto by to liczył), utrwala pogląd, że jeśli kobieta nie wyszła za mąż i nie ma dzieci, jest w jakiś sposób niekompletna, przegrana lub nieszczęśliwa" – napisała w lipcu Jennifer Aniston w tekście opublikowanym przez portal "Huffington Post".
Czarę goryczy przelały kolejne doniesienia o ciąży aktorki, dokumentowane zdjęciami rzekomo w 100 proc. potwierdzającymi słuszność plotkarskich założeń (brukowce oparły je na własnej ocenie "stanu brzucha" Aniston, nie tak płaskiego, jak ich zdaniem być powinien). W kilku akapitach bardzo gorzkich, ale też przenikliwych słów aktorki znaleźć można jeszcze takie zdanie: "Jeśli jestem jakimś symbolem dla niektórych ludzi, to z pewnością jestem też soczewką, przez którą my, jako społeczeństwo, oglądamy nasze matki, córki, siostry, żony, przyjaciółki, koleżanki".
Nieustanne tropienie ciążowych krągłości, lustrowanie tej jednej z najintymniejszych sfer w życiu każdej kobiety, jest też przekleństwem polskich gwiazd. Niemal w tym samym czasie, w którym swoje słowa pisze Aniston, w Polsce Magdalena Cielecka w wywiadzie dla magazynu "Uroda Życia" mówi: "Jeszcze straszniejsze są te nieustanne sugestie i pytania o dziecko. To nie tylko jest nieeleganckie, ale zwyczajnie okrutne. Jak można zadawać takie pytanie komuś, jeśli nie wiemy, dlaczego nie ma dziecka? Może on jest właśnie zrozpaczony, że go nie ma. Albo że nie ma partnera. Ale nie będzie przecież o tym opowiadał w gazecie! Jako kobieta, miałam wiele takich sytuacji. Kiedy chce się wyć, ale musisz to opanować. Pękasz dopiero w samotności".
Co "się mówi"?
Polskich aktorek, dziennikarek, prezenterek, piosenkarek mierzących się nie tylko z nietaktownymi, ale zwyczajnie wścibskimi pytaniami, podejrzeniami, krytyką, wysłuchujących ubolewań nad swoim losem jest jeszcze kilka. Ale wymienienie tych nazwisk przecież niczego nie zmieni. Gwiazdy to ta nasza soczewka, przez którą oglądamy świat. To jest ważne. Dotyka je stereotyp, ten sam, który wymierzony jest na co dzień w kobiety w całej Polsce. Dosyć jaskrawy, a może po prostu brutalny? Wszystkie prędzej czy później musicie zostać matkami. A jeśli nie, to co? Będziemy w mniejszym stopniu kobietami? – Zbyt wiele kobiet niestety lubi przysłuchiwać się temu, co "się mówi". W stereotypie szukają busoli i wsparcia. A stereotyp nie może być wsparciem, bo w gruncie rzeczy zawsze jest przeciwko jednostce. Stereotyp to brak wolności. Jeśli ktoś chce żyć jak taka biedna, prowadzona na rzeź owieczka, to niech słucha tego, co mówią inni. A jeśli chce żyć swoim życiem – niech robi swoje – mówi mi psycholożka i psychoterapeutka Katarzyna Miller.
W zeszłym roku Polską zatrzęsła kampania "Nie odkładaj macierzyństwa na potem", przygotowana przez Fundację Mamy i Taty. Jej przekaz był prosty – studia, specjalizacja, kariera, mieszkanie, dom, podróże do Tokio i Paryża, wszystko to na nic. Nie zdążyłaś zostać mamą. Teraz nie zostaje ci już nic innego, tylko siąść i płakać w swoim szaroburym świecie. Na półminutowy filmik spadł grad krytyki. Głos w jego sprawie zabierały osoby publiczne, a internet wrzał od komentarzy kobiet, które zwracały uwagę przede wszystkim na jedno: kompletną nieprzystawalność tego obrazu do swoich realiów. "Nie rodzimy, bo nie mamy stabilnej pracy i mieszkań"; "trudno znaleźć wspierającego, odpowiedzialnego kandydata na partnera i ojca, dlatego nie zostajemy matkami" – to najczęściej przywoływane przez nie kontrargumenty.
Nie wykończyć się życiowo
Przyjrzyjmy się jednak chwilę kobiecie z filmiku, bo choć burza przeszła, niekoniecznie wyszło po niej słońce. Kobietom w Polsce wciąż trudno uwolnić się od panujących powszechnie przekonań, że – prędzej czy później – powinny zostać matkami. Bohaterka filmiku wykreowana została na postać tragiczną. Stereotyp mówi, że takie właśnie są kobiety, które nie mają dzieci. To on każe nam myśleć, że to zwykłe egoistki, życzyć im, by pożałowały swoich wyborów, zaleca patrzeć na nie z politowaniem. Kiedy wiemy, że dzieci nie mają, bo nie mogą, domaga się łamania nad nimi rąk. W końcu ich życie jest zupełnie jałowe. Cokolwiek zrobią – nie ma to już większego znaczenia. I tak odejdą zgorzkniałe i żałosne.
Katarzynę Miller pytam o to, co jako psychoterapeutka powiedziałaby tym wszystkim kobietom, które nie mają dzieci, a wciąż czują presję ze strony otoczenia, rodziny, mediów? Od razu zaznacza: – To zależy, czy kobieta nie chce mieć dziecka, czy nie może – bo to wielka różnica. Jeśli nie chce mieć dziecka, to bym jej powiedziała, żeby się, za przeproszeniem, wypięła na to, co kto inny sądzi, bo najważniejsze w jej życiu są jej decyzje. Nikt za nią dziecka nie będzie wychowywał, ani się nim zajmował, więc to ona musi wiedzieć, czy chce go, czy nie. A jeśli nie może go mieć, a chce, to oczywiście ważne, żeby poszukała pomocy i sposobów, żeby jednak matką zostać. Ale niech nie robi tego zbyt długo. Bo jeśli wpadnie w obsesję, to wykończy się życiowo. Niestety znam wiele takich przypadków – związki się rozwalają, a kobiety przestają myśleć o sobie dobrze tylko dlatego, że nie mogą mieć dziecka. Posiadanie dziecka, lub nie, nie ma żadnego związku z tym, ile ktoś jest wart. Jako człowiek – czy jako kobieta.
Brak logiki
Dzisiaj w Polsce macierzyństwo ma być hołubione. Program Rodzina 500+ to zaledwie początek zmian, które mają uratować kraj przed katastrofą demograficzną. W planach są też Mieszkanie+ czy większe ulgi podatkowe dla rodzin wielodzietnych. Ale równocześnie niejasne stanowisko partii rządzącej wobec zaostrzenia obowiązującego dzisiaj prawa aborcyjnego (obywatelski projekt czeka już w Sejmie na wrześniowe czytanie) budzi uzasadnione obawy wielu kobiet, które chciałyby założyć rodzinę.
Z kolei te, które np. z powodu braku odpowiedniego partnera gotowe są podjąć decyzję o samotnym macierzyństwie, od 1 listopada 2015 roku nie mogą skorzystać z zapłodnienia in vitro. Ono bowiem stało się przywilejem tylko tych kobiet, które "pozostają w związku małżeńskim" lub "we wspólnym pożyciu z mężczyzną".
Kobiety, zastanawiając się nad tym, co sądzi się dzisiaj w Polsce o ich macierzyństwie, mogą doświadczać niejednej sprzeczności i braku logiki. Z początkiem sierpnia wybuchł kolejny spór społeczny – tym razem nt. karmienia piersią w miejscach publicznych. Tę najbardziej naturalną, nierozerwalnie związaną z macierzyństwem czynność Marek Migalski, politolog i były europoseł, 3 sierpnia skwitował na Twitterze m.in. w takich dwóch zdaniach: "Rozumiem argumenty karmiących matek. Ale fajnie byłoby, gdyby one rozumiały tych, którzy nie chcą oglądać ich cycków". Ponadto porównał karmienie piersią do… sikania i puszczania bąków. Dzień później minister zdrowia Konstanty Radziwiłł pisze w oświadczeniu: "Piętnowanie kobiet za karmienie w miejscach publicznych jest nie do zaakceptowania". I całe szczęście. Ale spór trwa, rozpełza się po serwisach społecznościowych, wywleka najdziwniejsze opinie i znowu jasno pokazuje, że stereotyp przełamać niełatwo. Choć on nie tylko nie liczy się ze zdaniem kobiet, także ich uczuciami. Szczególnie że rzeczone "cycki", ale wyjęte z macierzyńskiego kontekstu, są wszędzie – jako reklamowy wabik, symbol kobiecości, seksualny fetysz. Ale czy te piersi należą wtedy do kobiet?
Człowiek = człowiek
Czy mimo wszystko dzisiaj coś się zmienia, łatwiej nam dystansować się od stereotypu, akceptować to, że pomiędzy słowami kobieta i matka nie zawsze musi stać znak równości? – Różnie bywa. Oczywiście są środowiska bardziej światłe, myślące. Ale niestety w związku z tym, że mamy w tej chwili wysyp bardzo tradycyjnej prawicy, to wydaje mi się, że w wielu środowiskach zmiana się zatrzymała. To jest normalne – raz republikanie, raz demokraci – minie i to, spokojnie. Na pewno łatwiej jest kobietom, które urodziły się w domach, w których człowiek zawsze był człowiekiem, a nie rolą do spełnienia. Wszystkim kobietom życzę, żeby szczerze się lubiły i szanowały. I wybierały to, co im jest potrzebne. A wtedy świat będzie jeszcze trochę lepszy – mówi mi na koniec Katarzyna Miller.
Jennifer Aniston: "Oto co mam do powiedzenia w tej sprawie: jesteśmy spełnione – z partnerem czy bez, z dzieckiem lub bez niego. Same decydujemy, co jest piękne w naszych ciałach. Ta decyzja należy do nas – i tylko do nas. (…) Nie musimy wychodzić za mąż, nie musimy być matkami, żeby być kompletnymi. Każda z nas sama musi określić swoje własne »i żyli długo i szczęśliwie«".
Nie róbmy tego za nie, nie dawajmy nikomu władzy, żeby za nas to robił, żeby za nas żył.
Więcej:
http://kobieta.onet.pl/dziecko/przed-ci ... osc/44j1t5
