forum LUBIN.pl

Definicja fotoreportażu zawarta w książce „Dziennikarstwo i świat mediów” wygląda następująco:
„...fotoreportaż – zbiór co najmniej trzech fotografii, z których jedna wskazuje na czas zdarzenia, druga na miejsce akcji, a następne są odautorskim komentarzem prezentowanej sytuacji. Autor fotoreportażu najczęściej nie opisuje słowami swych zdjęć. Ich obraz sam ma przemawiać za siebie i wpływać na wyobraźnię odbiorcy...”1

Dla porównania zaprezentuję odrobinę odmienny pogląd na tą sprawę. Stanisław Peters w „Ilustracji Prasowej” pisze:
„...Na reportaż może składać się jedno, dwa, kilka, a nawet kilkadziesiąt zdjęć w zależności od treści. Najtrudniejszym typem reportażu jest zdjęcie pojedyncze. Powinno ono mieć treść tak skondensowaną, by mogło zastąpić kilka zdjęć. Niełatwo wydobyć w takim pojedynczym zdjęciu akcent dramatu, wyjdzie on łatwiej w serii zdjęć, jeśli je umiejętnie ustawimy...”2

Jak jest w rzeczywistości? To już sytuacja zależna od danej praktyki fotograficznej, umiejętności fotografa i... ilości miejsca w gazecie jakie redakcja planuje poświęcić na zdjęcia. W wielu obecnych pismach kolorowych fotografia staje się wręcz istotniejsza od tekstu, udane zdjęcie często zdobi całą stronę. Artykuł często utyka się wtedy pomiędzy serią innych fotografii do tego tematu, umieszczonych na stronie sąsiedniej. Niewątpliwie udane zdjęcia bardzo uatrakcyjniają prezentację czasopisma. Jest więc to zabieg czysto komercyjny, zabieg, warto dodać, który się sprawdza.

Ciekawą technikę zachęcania fotografią przyjął nowy na rynku dziennik „Fakt”. Warto zwrócić na nią uwagę, jest bowiem niezwykle sprytna. Przechodząc obok kiosku, bezpośrednio z ulicy możemy zobaczyć pierwszą i ostatnią stronę tej gazety. Na ostatniej stronie, systematycznie jest umieszczane rozebrane zdjęcie atrakcyjnej kobiety. Komentarz do tego zdjęcia jest całkowicie nieistotny, często banalny i wyjątkowo zdawkowy. Liczy się jedynie to, że przypadkowy przechodzień może zobaczyć dobre zdjęcie o podtekście erotycznym. A nie od dziś wiadomo - najlepiej sprzedającymi się tematami są sex i przemoc.

We wspomnianej już książce, Stanisław Peters przeprowadza interesujące rozgraniczenie fotografii dokumentalnej i fotoreportażu. Przyznaje on wprawdzie, że zdjęcia tego typu są sobie bliskie, jednocześnie wyraźnie zachwala w tym zestawieniu fotoreportaż. Fotografia dokumentalna według pana Petersa jedynie przedstawia dane zdarzenie. Natomiast fotoreportaż stara się wydobyć z niego jakieś głębsze przesłanie, ukazać EMOCJE płynące z tej sytuacji. Stanisław Peters wskazuje ponadto, że fotoreportaż powinien zmusić czytelnika do zajęcia stanowiska. Dobre zdjecie fotoreporterskie, nie może odbiorcę pozostawić biernym. Stwierdzenie "ładne zdjęcie" i przerzucenie strony... nie, nie, nie. Ok, jeśli chodzi o zdjęcia przyrody na przykląd w "National Geographic". Ale - niegdy - przenigdy, gdy naszym celem jest zobrazowanie jakiegoś problemu. 3

Myślę, że tą opinię najlepiej podsumowują nagrody World Press Foto. Niewątpliwie największy rangą, międzynarodowy konkurs fotografi prasowej. Łatwo zauważyć, że najczęściej wysoko oceniane są w nim zdjęcia pojedyncze. Jednocześnie każde z nich ma w sobie to nieokreślone „coś więcej” niż tylko zwyczajna prezentacja, najbardziej nawet dramatycznego zdarzenia. Często zbliżone są też do fotografii artystycznej. I zwykle - dotyczą cierpienia lub śmierci.

Nie widzę sensu by poruszać tutaj tak oczywiste zagadnienia jak ostrość czy walory estetyczne, wymagane, aby fotografia została przyjęta do druku. Wyopada jednak przypomnieć, że ze zdjęciem jest jak z artykułem; im bardziej na czasie, im bardziej znanych osób dotyczy, tym jest cenniejsze.
Dobry fotoreporter musi - poza umiejętnościami warsztatowymi - posiadać jeszcze jeden istotny talent. Jest nim umiejętność wyczucia momentu, który najlepiej nadaje się do sfotografowania danej sytuacji. Chwili która przedstawia ją najdokładniej, daje oglądającemu zdjęcie najwięcej informacji o tym, co właśnie się zdarzyło w momencie wykonywania zdjęcia. Tak więc często – jeśli wręcz nie zawsze – fotoreportaż powinien być jednoznaczny fabularnie.

Tomasz Banasik

Źródła:
1) cyt. za J. Romaniszyn „Kilka rad dla początkujących fotoreporterów, w: Abecadło dziennikarza, s.161.
2) Stanisław Peters – „Ilustracja Prasowa”, s.119.
3) j.w, s.117

vendro pisze:

przydalo by sie tego trzymac